Verleiden is alleen nog interessant voor de enkeling die niet zo’n opwindend beroepsleven heeft, of andere interesses. Naarmate vrouwen meer belang hechten aan hun beroepsleven en hun persoonlijke ontwikkeling, zullen ze het net als mannen handiger vinden te betalen voor seks, en dan komen ze vanzelf bij het sekstoerisme uit. Vrouwen kunnen zich aanpassen aan de mannelijke waarden; dat kost ze soms moeite, maar ze kunnen het, dat heeft de geschiedenis wel bewezen.
Ik loop altijd een beetje achter als het gaat om trends in de literatuur. Zo las ik twee weken geleden pas voor het eerst over het Franse fenomeen Michel Houellebecq, en meer bepaald over zijn boek Platform. Houellebecq is typisch love-it-or-hate-it materiaal. Fans roemen zijn scherpe blik op de decadente westerse cultuur, terwijl tegenstanders hem juist racisme verwijten. En pessimisme. En vrouwenhaat. In Platform gaat hoofdpersoon Michel op groepsreis naar Thailand, waar hij zich buiten de excursies om graag laat verwennen in massagesalons. Als dit uitlekt binnen de groep, ontstaat er tumult. Sommigen spreken er schande van, terwijl anderen Michel naar de beste adresjes vragen.
En dan is er Válerie. Válerie ziet Michel direct voor wat hij is: een verbitterde, onverschillige man van middelbare leeftijd, die zijn dagen het liefst alleen slijt en niet de ambitie heeft om boven zijn veilige ambtenarenbestaan uit te stijgen. Ze ziet het en ze wordt toch verliefd op de veel oudere Michel. Terug in Frankrijk beginnen de twee een relatie waar de vonken vanaf spatten. Válerie blijkt een droom waar Michel allang niet meer op gerekend had. Ze is fantastisch in bed en heeft een broertje dood aan monogamie. Ze is intelligent, inteligenter dan hij in ieder geval, en heeft geen last van die emotieswings waar veel vrouwen mee worstelen als ze onder druk staan. Válerie is een rising star in de toeristenbranche en driftig op zoek naar een concept waar haar bedrijf zich mee kan onderscheiden op de markt. Tijdens een weekje weg komt Michel met het perfecte idee: seksvakanties. Geef toeristen (zowel mannen als vrouwen) de mogelijkheid om zich op hun vakantieadres in alle comfort over te geven aan hun lusten, in plaats van ze louche straatjes in te sturen waar ze de kans lopen beroofd te worden.
Ja en dan krijg je als schrijver dus de halve wereld over je heen. Vooral het soort mensen dat zonder na te denken voor correctheid gaat. Dergelijke lui lezen over de seksuele uitbuiting van Thaise meisjes en gillen direct racisme. Maar iemand die de gehele mensheid haat, kan nooit een racist zijn. Net als Geert Wilders neemt Houellebecq regelmatig de Islam onder vuur, maar wie daarin een verheerlijking van het westerse kapitalisme denkt te herkennen, moet beter leren lezen. De meest kritische noten kraakt de schrijver over zijn eigen cultuur, het failliet van de vrije samenleving waarin egoïsme de plaats van saamhorigheid en vooruitgangdenken heeft ingenomen als voornaamste menselijke drijfveer. Een samenleving waarin seks alleen nog interessant is als er exotisme of masochisme bij komt kijken.
De feministen. Houellebecq zou een vrouwenhater zijn. Omdat hij westerse varkens op Thaise meisjes afstuurt? Maar hij stuurt ook westerse koeien op Thaise jongens af. Of is het vanwege Válerie, die altijd zin heeft om te neuken en er graag een andere jongen of meisje bij haalt om hun seksleven interessanter te maken? Je kunt het Houellebecq moeilijk verwijten dat hij met Válerie zijn perfecte vrouw heeft geschapen, een vrouw overigens die Michel in intelligentie, schoonheid, liefheid, werklust en eigenlijk ook op ieder ander terrein overtroeft. Worden de feministen misschien onzeker van Válerie? Vertegenwoordigt ze een onrealistisch beeld waar vrouwen niet aan kunnen voldoen, net als de gephotoshopte topmodellen in Playboy en andere magazines? Dat zou toch de ultieme paradox zijn. Houellebecq schept een wereld waarin Thaise schonen (m/v) als exotische uitweg dienen voor totaal verveelde westerlingen, maar één van de weinige westerse vrouwen die zich aan deze misere weet te ontrekken en tegelijkertijd toch maatschappelijk succesvol is, wordt weggehoond.
Ik overdrijf natuurlijk een beetje. Misschien hebben de feministen wel heel andere, legitieme beweegredenen om Houellebecq aan te vallen. En ja, de schrijver speelt met de grenzen van het fatsoen. Maar is Houellebecq een onbeschofteling, die de rest van de wereld wil koloniseren als in de beste dagen van de VOC? Neen. Althans, liever niet. Hij toont juist aan dat die drang naar verovering voortkomt uit onvrede met onszelf, onze manier van leven. In het westen valt niets meer te veroveren, gaan we ten onder aan merkkleding en een gebrek aan idealen. Wij hebben geld, zij hebben liefde. Seks als kers op de taart van de markteconomie. Het personage Michel mag er dan gelaten over doen, in Platform geeft Houellebecq zelf blijk van een bijna verblindende (zelf)haat. Haat overigens die net zo onproductief is als onverschilligheid. Haat ook waarvan ik het sluimerende bestaan in mijn eigen ziel liever niet toegeef, maar onmogelijk kan ontkennen.
